‘Als je jankend in een hoekje gaat staan, kom je geen steek verder’
VEGHEL - Hij voelt zich meer Nederlander dan Marokkaan. Toch stroomt er nog steeds Marokkaans bloed door zijn aderen en blijft hij voorlopig in het bezit van twee paspoorten. Een Nederlander met een Marokkaans paspoort. Anoir Benabdillah blikt terug op zijn jeugd, kijkt kritisch naar het heden en neemt voorzichtig een voorschot op wat komen gaat. “Als ik naar mezelf kijk, is de multiculturele samenleving niet mislukt.”
Op 8 juni 1989 ziet Anoir het levenslicht. Zijn vader is dan al een tijdje in Nederland. In 1970 vertrekt de vader van Anoir naar Nederland om te gaan werken. De relatie met zijn toenmalige vrouw loopt twee jaar later stuk. “Mijn vader is toen teruggekeerd naar Marokko en daar heeft hij mijn moeder ontmoet. Na een half jaar in Marokko is mijn vader weer naar Nederland gekomen om te gaan werken in een kippenfabriek. Drie jaar later liet hij mijn moeder overkomen naar Nederland.” De vader van Anoir werkt bij de Campina in Veghel als zijn vrouw bevalt van haar eerste kind. In 1978 wordt de broer van Anoir geboren en vier jaar later, in 1982, zijn zus. Anoir volgt een aantal jaren later. De inmiddels 22-jarige Anoir blikt terug op zijn basisschooljaren. “Ik heb acht jaar op een gemengde basisschool gezeten. De school besteedde destijds veel aandacht aan allerlei culturen en de verschillende geloofsovertuigingen. Qua dat betreft was het een heel diverse school. We deden natuurlijk aan Kerstmis, maar er werd bijvoorbeeld ook voorlichting gegeven over het Suikerfeest en het Hindoestaanse feest Divali.” Zijn ouders hadden zich inmiddels gevestigd in Veghel. “Aanvankelijk hadden mijn ouders het idee om in Nederland geld te maken en dan uiteindelijk terug te keren naar Marokko. Toch heb ik altijd het gevoel gehad dat mijn moeder al vroeg had besloten niet terug te keren naar Marokko. Bij mijn vader speelde dat wat minder. Die heeft langer de intentie gehad om zich uiteindelijk in Marokko te vestigen.” Na de basisschool ging Anoir naar het Zwijsen College in Veghel. Een ietwat ouderwetse school met veel verschillende culturen. Na de brugklas havo/vwo koos Anoir voor het vwo. Waar hij later ook voor slaagde. “Daarna ben ik Pabo gaan doen, maar dat beviel me niet echt. Lange tijd heb ik getwijfeld over wat ik precies wilde gaan doen. Uiteindelijk, na anderhalf jaar fulltime werken, ben ik toegepaste psychologie in Eindhoven gaan doen. Iets wat ik nu, drie jaar later, nog steeds met veel plezier doe.” Gelovig is Anoir op zijn eigen manier. “Ik ben Islamiet. Dus ik drink geen alcohol, rook niet en eet geen varkensvlees. De Islamitische principes zijn belangrijk voor mij en daarnaast doe ik alles op basis van logica. Geloof is een houvast voor mij. Het is niet dat ik mijn hele leven er door laat leiden, maar het is een soort navigatiesysteem.” Anoir wil niet al te ver vooruit kijken. Hoe zijn privéleven er over een paar jaar uitziet, ziet hij dan wel weer. “Mijn Marokkaanse roots gaat er nooit uit en natuurlijk geef ik mijn kinderen daar wat van mee. Alleen ik laat ze vrij in wat ze daar mee doen.” De vrouw van zijn kinderen is hij nog niet tegengekomen. “Dat zie ik allemaal wel. Qua dat betreft liggen alle opties nog open.”
Integratie
Anoir vindt zichzelf goed geïntegreerd toch vraagt hij zich af wat mensen onder integratie verstaan. “Ik voel mezelf meer Nederlander dan Marokkaan, maar ben ik dan goed geïntegreerd? De definitie van integratie is onduidelijk. Wanneer is iemand goed of slecht geïntegreerd? Als iemand volledig functioneert in deze samenleving, een HBO-opleiding doet, autochtone vrienden heeft, is diegene dan goed geïntegreerd? Het is een breed begrip.” Lastig. Toch denkt Anoir, kijkend naar het verschil met bijvoorbeeld de Turkse gemeenschap dat de Marokkanen beter zijn geïntegreerd in Nederland. De Marokkanen hebben volgens Anoir meer contact met de autochtone medemens.
Financieel gezien hebben de meeste Marokkaanse gezinnen het niet breed. Wanneer Anoir kijkt naar zijn thuissituatie ziet hij één van de oorzaken. “De Nederlandse Marokkaan ziet het vaak als een soort verplichting om de familie in Marokko te onderhouden. Ook wanneer dat eigenlijk helemaal niet nodig is. Dat komt bij de autochtonen natuurlijk veel minder voor. Die ‘verplichting’ zorgt voor een scheve balans die invloed heeft op veel Marokkaanse gezinnen.” Vroeger was dat in huize Benabdillah niet anders. “Wij hadden het thuis financieel niet zo breed. Mijn ouders moesten aan onze toekomst denken, aan familie in Marokko en pas als laatste aan zichzelf.” Anoir hoeft niet lang na te denken over een treffend voorbeeld. Tijdens zijn werk als vrijwilliger bij Vivaan, een organisatie waarbij er wordt gestreefd naar een maatschappij waaraan iedereen kan meedoen, kwam er een klein mannetje met Marokkaans bloed naar hem toe. “Hij vertelde me dat al zijn vrienden ‘Nikes’ hadden. Toen ik hem vroeg waarom hij op oude sportschoenen liep, gaf hij een onschuldig maar typerend antwoord. Zijn ouders hadden veel spaargeld gestuurd naar een Marokkaanse oom die geopereerd moest worden.”
Stijgende lijn
De relatie tussen de allochtone bevolking in Nederland en de autochtone bevolking is niet optimaal. Daar is Anoir zich terdege van bewust. Toch vindt hij het onterecht dat er vaak wordt gezegd dat de multiculturele samenleving is mislukt. “Als ik naar mezelf kijk is de multiculturele samenleving niet mislukt. Ik heb veel Nederlandse vrienden, Turkse vrienden en Antilliaanse vrienden. Daarnaast kijkend naar Amsterdam zie ik allerlei winkeltjes in dezelfde straat zitten met verschillende achtergronden. Verschillende culturen komen daar samen. Als ik daar loop zie ik tevens mensen met verschillende nationaliteiten en voorouders een praatje met elkaar maken.” Toch ziet Anoir ook de problemen die een perfecte samenleving in de weg staan. “Alleen als ik dan lees dat Marokkaanse jongeren een homopaar in elkaar slaan. Dan weet ik het ook niet meer.” Toch behoort hij niet tot de doemdenkers. “Er zit zeker een stijgende lijn in. Steeds meer allochtone jongeren zijn hoger opgeleid, vooral allochtone meisjes. Daarnaast verdwijnt de traditionele allochtoon steeds meer. Mijn vader was vroeger ook van: ‘de vrouw moet eten koken en voor de kinderen zorgen’. Iets wat hij zich nu niet meer kan voorstellen.” Anoir ziet enig verband met Nederland. “Hier hadden vrouwen vroeger ook veel minder ‘hoge’ functies.” Lopen de allochtonen in Nederlander twintig jaar achter? “Ja, ik denk van wel. Toch zit er zeker een stijgende lijn in. Als je kijkt naar tien jaar geleden..” Voor zichzelf ziet hij een voorbeeldfunctie weggelegd. “Ik ga altijd uit van mijn eigen kracht. Dat probeer ik de volgende generatie allochtonen mee te geven. Kijk zo ben ik en het kan dus wel. Veel Marokkaanse Nederlanders klagen vaak dat ze weinig kansen krijgen en dat is misschien ook wel zo. Alleen ik vind altijd dat van jezelf uit moet gaan, want aan al die andere factoren kun je toch bijna niets doen. Je moet er gewoon het beste van maken en dat is wel iets wat wij alle drie (broer en zus red.) hebben gedaan.”
Boeman
Woorden als gelovig en Marokkaan worden tegenwoordig steeds vaker geïnterpreteerd als scheldwoord. Typ bij Google ‘Marokkaan’ in en het tweede zoekresultaat is de Wikipediapagina ‘Kut-Marokkaan’. Optie nummer drie is een YouTube-filmpje van Wegmisbruikers waarin een Marokkaan wordt aangehouden, omdat hij zich insmeert met zonnebrandcrème tijdens het autorijden. Zijn reactie op de aanhouding en de camera van Wegmisbruikers? Veel misbaar en een middelvinger naar het publiek. De vijfde link in het lijstje zoekresultaten is het meest kwetsend van allemaal. Daar is het volgende te lezen:
‘Marokkaan, rifaap
Aggressieve criminele gluiperds uit het Rifgebergte die het hebben voorzien op onze belastingcenten, onze spullen, en óns land. Rifaapjes zijn altijd in het bezit van twee of meerdere paspoorten, rijden in te dure gestolen auto’s of op van ons gestolen scooters, en dragen een glimmende jas met een bontkraag. Ze gooien homofielen van flatgebouwen en verkrachten onze blonde vrouwen. En ze handelen in drugs. Marokkaanse vrouwen kunnen heel mooi zijn, en zijn vaak hoog opgeleid. Het probleem is dat als je ernaar kijkt haar broer of vader plotseling met een kromzwaard achter je staat. Hoog opgeleid of niet, de meeste Marokkanen zijn en blijven hun hele leven werkeloos. Verder zijn alle Marokkanen ook moslim.’
Alle vooroordelen in een paar zinnen. Grof, racistisch, kwetsend en bijzonder slecht voor het imago van de Nederlandse Marokkaan. Anoir is zich er van bewust dat het imago van de Marokkaanse Nederlander niet bijster positief is. “Marokkanen worden vaak gezien als temperamentvol. Dat maak ik zelf ook mee als ik discussier met een andere Marokkaan denken mijn autochtone vrienden vaak dat ik ruzie met hem maak.” Negen van de tien keer is dat niet waar. Toch krijgen de Marokkanen daarom snel het label agressief, denkt Anoir. Het beeld dat de Marokkaan heeft bij de autochtonen is negatief volgens Anoir. “Ik denk dat de gemiddelde Marokkaan de Nederlander ziet als iemand die hem belemmert in het hebben van een succesvolle toekomst. De media dragen daar zeker aan bij.” Anoir begrijpt enerzijds dat de kranten veel en vaak negatief schrijven over allochtonen. “Dat verkoopt gewoon goed. Veel media willen sensatie brengen.” Toch vindt Anoir dat de media een afspiegeling van de samenleving moet zijn. “Als afkomst niet relevant is dan moeten de media dat achterwege laten. Soms vind ik dat het allemaal erger wordt gemaakt dan dat het daadwerkelijk is. Daar stoor ik me aan. Tevens drijven beide groepen door de negatieve berichtgeving uit elkaar in plaats van naar elkaar toe. De intellectuele prikken daar wel doorheen, maar de rest van de samenleving krijgt de bevestiging dat het inderdaad niet goed gaat met de integratie en de multiculturele samenleving.”
Geen reden tot paniek
Éen van de talloze bijzondere tv-momenten in 2011 was ongetwijfeld de emotionele speech van Gouden Kalfwinnaar Nsrdin Dchar. Een Islamitische Nederlander met Marokkaanse bloed die Wilders en Verhagen beticht van het oproepen tot angst voor de Islamiet. Veel Marokkanen zaten huilend voor de tv en voelden zich eindelijk begrepen. Ze waren trots. Dchar was even de held van de Nederlandse Marokkaan. Nico Dijkshoorn vond dat zijn speech juist aangaf dat racisme dieper in onze samenleving zit dan wij denken. Geert Wilders zit in ons hoofd schreef hij op NU.nl. “Ik vond de speech eerlijk gezegd wat over de top. Begrijpelijk dat wel. Die jongen staat daar vol emotie. Toch had ik er geen extra gevoel bij.” Zelf voelt Anoir zich niet gediscrimineerd. Hij vindt dat mensen die gediscrimineerd worden altijd eerst de hand in eigen boezem moeten steken. “Natuurlijk bestaat racisme, maar men moet het niet groter maken dan het is. Dat blijft altijd bestaan, maar als je jankend in een hoekje gaat staan, kom je geen steek verder.” Bang voor gewelddadige confrontaties tussen allochtonen en autochtonen is Anoir niet. “Dat is moeilijk in te schatten, maar situaties zoals in de Tweede Wereldoorlog zie ik niet gebeuren. Ik heb zelf wel het gevoel dat de autochtonen zich een beetje verheven voelen boven de allochtonen. Onlangs had ik een meeting met mijn stagebegeleider en het gesprek ging op een gegeven moment over mijn familie. Uit pure interesse, denk ik. Ik vertelde dat mijn zus een hoofddoek droeg. Vervolgens kreeg ik de vraag wat voor functie ze bekleedt en of ze onderdrukt werd. Mijn zus is neuropsychologe en staat zelf honderd procent achter het dragen van een hoofddoek.” Dat is verontrustend en dat soort misvattingen komen vaker voor. Toch is dat voor Anoir geen reden tot paniek. “Nederland is te ontwikkeld en te beschaafd. Het debat wint het van het geweld.